Systemy BRC i IFS


data publikacji: 2006-02-08

Wdrożenie systemu BRC (British Retail Consortium) lub IFS (International Food Standard) nie jest obowiązkowe, aczkolwiek bardzo często sieci handlowe stawiają taki warunek swoim dostawcom.
Niektóre z nich, należące do Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji, zadeklarowały uznawalność tych dwóch najpowszechniej wdrażanych przez firmy systemów. Pod deklaracją podpisały się: Ahold Polska, Auchan Polska, Carrefour Polska, Geant Polska, Jeronimo Martins Dystrybucja, Metro Group, Nomi, OBI Centrala Systemowa, Selgros Polska, Schiever Polska oraz Tesco Polska.
Przed podjęciem decyzji o wdrażaniu któregoś z powyższych systemów należy się zorientować czy jest uznawany przez daną sieć.

System BRC
System BRC został opracowany przez organizację zrzeszającą sieci handlowe w Wielkiej Brytanii. Zawiera standardy, jakie firmy z sektora spożywczego muszą spełniać, aby móc produkować i dostarczać produkty pod marką handlową sieci brytyjskich hipermarketów.
BRC ma wymiar międzynarodowy i został stworzony na bazie norm ISO 9000, HACCP, GMP i GHP, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i powtarzalnej jakości produktów żywnościowych.

Zdefiniowano sześć podstawowych wymagań systemu:
1. Wdrożony system HACCP
2. Udokumentowany System Zarządzania Jakością (Quality Management System) – księga jakości, polityka jakości, schemat organizacyjny, zakres odpowiedzialności, opis surowców i wyrobów gotowych, system identyfikowalności, działania korygujące, itd.
3. Zapewnienie właściwego środowiska produkcji (Factory Environment Standards) poprzez wdrożenie zasad GMP (Dobra Praktyka Produkcyjna) i GHP (Dobra Praktyka Higieniczna)
4. Sterowanie produktem (Product Control) – kontrola laboratoryjna, pakowanie produktu, ważność produktu, zabezpieczenie produktu przed zanieczyszczeniami w czasie obrotu i przechowywania; 
5. Sterowanie procesem (Process Control) – monitorowanie parametrów procesów krytycznych;
6. Wymagania związane z personelem (Personnel) – zasady higieny, odzież ochronna, szkolenie personelu.

Najnowsza wersja standardu BRC z 2005 r. zawiera 10 rozdziałów:
1. HACCP
2. System Zarządzania Jakością – wymagania ogólne
3. Audit wewnętrzny
4. Działania korygujące
5. Identyfikowalność
6. Plan zakładu, przepływ materiałów
7. Utrzymanie higieny i czystości
8. Postępowanie ze specyficznymi materiałami
9. Kontrola procesów
10. Szkolenia - zaangażowanie personelu do wspólnego budowania obowiązującego systemu 

Przyznanie certyfikatu jest poprzedzone sprawdzeniem przez audytora zewnętrznego czy producent wdrożył działania w każdym z wymienionych wyżej obszarów. Musi być spełnionych 36 kryteriów.
Aktualna wersja systemu BRC „Globar Standard – Food Issue 4” nie stosuje podstawowego i wyższego poziomu certyfikacji, jest tylko jeden poziom.
Audytor zewnętrzny na podstawie wystawionej oceny ustala termin kolejnej wizytacji. Przedsiębiorstwo może otrzymać ocenę A, B, C lub D. Jeżeli w trakcie auditu stwierdzi się niezgodności krytyczne, wtedy niemożliwe jest uzyskanie certyfikatu i konieczne jest przeprowadzenie ponownego auditu.
Audytor sprawdzający poprawność wdrożenia systemu może przyznać KO (nokaut) w przypadku kryteriów nie wdrożonych - odjęcie 50% całości punktów lub M (major) w przypadku poważnych niezgodności – odjęcie 15% całości punktów. Nokaut przyznaje się, gdy wystąpią niezgodności w następujących obszarach: analiza zagrożeń, zaangażowanie kierownictwa, brak systemu identyfikowalności produktu, brak działań korygujących.

BRC/IOP Standard Pakowania
Standard został opracowany we współpracy z Instytutem Opakowalnictwa (Institute of Packaging – IOP) Stwierdzono, że przemysł opakowaniowy stosuje różnorodne materiały, procesy i technologie. Standard ten jest poszerzeniem systemu BRC i wymaga wprowadzenia analizy zagrożeń, udokumentowanego systemu zarządzania, kontroli standardów w zakładzie produkcyjnym, kontroli produktu, procesu, personelu.
W tym systemie wyróżnia się dwie kategorie dostawców opakowań:
A – opakowania o niskim stopniu ryzyka dla żywności tj.  opakowania zbiorcze, do których pakowane są produkty już zapakowane w ich podstawowe, jednostkowe opakowania.
B – opakowania mające bezpośredni kontakt z produktami żywnościowymi

IFS (International Food Standard)
System IFS został opracowany przez Zrzeszenie Federalnych Niemieckich Związków Handlowych BDH (Niemcy) oraz Federacji Stowarzyszeń Handlu i Dystrybucji FCD (Francja).
System IFS dotyczy firm produkujących pod marką sieci handlowych. Uznawany jest przez 65% podmiotów zajmujących się handlem żywnością.
W standardzie IFS wymagane są trzy kluczowe elementy:
• System Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności
• Dobra Praktyka Rolnicza, Dobra Praktyka Produkcyjna i Dobra Praktyka Handlowa (GAP, GMP, GHP)
• System HACCP (Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli)

Standard IFS odnosi się do zarządzania systemem jakości, odpowiedzialności kierownictwa, zarządzania zasobami, procesu produkcji, pomiarów, analiz, doskonalenia.
System IFS został opracowany na podstawie Codex Alimentarius, normy ISO 9001:2000 i Dobrej Praktyki Produkcyjnej.

Wyróżnia się trzy poziomy zaawansowania systemu.
1.Poziom najwyższy Zalecenia dobrych praktyk  (Recommendations on Good Practice) –
2.Poziom wyższy - zalecany (Higher Level)
3.Poziom podstawowy – bazowy - obowiązkowy (Foundation Level)

Firma, może otrzymać certyfikat na dwóch poziomach:                   
1. bazowym - aby otrzymać certyfikat, poziom podstawowy musi być spełniony w powyżej 75% określonych wymagań. Firmy z certyfikatem na poziomie bazowym są auditowane co 12 miesięcy.
2. wyższym - aby otrzymać certyfikat, poziom podstawowy musi być spełniony w powyżej 90% a poziom wyższy w powyżej 70% określonych wymagań. Firmy z certyfikatem na poziomie wyższym są auditowane co 18 miesięcy

Norma systemu IFS składa się z pięciu rozdziałów:
1. System zarządzania jakością (Management of the Quality system) – połączenie normy ISO 9001:2000 i HACCP
2. Odpowiedzialność kierownictwa (Management Responsibility)
3. Zarządzanie zasobami (Resource Management)
4. Procesy produkcyjne (Product Realisation)
5. Pomiary, analiza i doskonalenie
Niespełnienie 5 kryteriów KO prowadzi do odliczenia punktów i nie zaliczenia audytu:
„KO1 – ustalenia możliwej do zarządzania liczby krytycznych punktów kontrolnych CCP
KO 2 – wdrożenie systemu monitoringu wszystkich CCP
KO3 – wymagania dotyczące zaangażowania kierownictwa
KO4 – identyfikowalność tj. zdolność prześledzenia historii danego produktu
KO5 – działania korygujące muszą być podjęte w odpowiednim czasie, aby zapobiec ponownemu wystąpieniu niezgodności.
Konieczne jest również informowanie o składnikach wywołujących alergię oraz organizmach genetycznie modyfikowanych (GMO)

Należy pamiętać, że tylko akredytowane jednostki certyfikujące mają prawo wydawać certyfikaty potwierdzające zgodność ze standardem BRC i IFS. Uprawnione jednostki są podane na stronie internetowej British Retail Consortium www.brc.org.uk/standards/index.htm
i w Polsce są to RWTÜV Polska Sp. z o.o. oraz Biuro Certyfikacji PRS S.A.

Opracowała: Dominika Jamioł

Materiały źródłowe:
Musiał M., Sikora T. "Standardy BRC i IFS", Agro Przemysł Nr 2/2005, Wyd. Branżowy Magazyn Przemysłowy
Bykowski P. J., Lorek O. "Nowe wymagania z zakresu bezpieczeństwa żywności. IFS - międzynarodowy standard bezpieczeństwa żywności", Magazyn Przemysłu Rybnego" Nr 1(37)/2004
http://www.brc.org.uk/standards/index.htm
http://www.food-care.info