Polski handel zagraniczny rybami i produktami rybnymi – tendencje i czynniki

Część II Struktura towarowa i gatunkowa handlu zagranicznego rybami i przetworami rybnymi w ujęciu wartościowym i ilościowym.


STRUKTURA TOWAROWA HANDLU ZAGRANICZNEGO RYBAMI I PRZETWORAMI RYBNYMI

Roczniki Statystyczne Handlu Zagranicznego podają wartość i wolumen polskiego handlu zagranicznego w podziale na grupy towarowe wg nomenklatury scalonej PCN, a od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wg nomenklatury scalonej CN stosowanej w krajach Wspólnot Europejskich. Ryby i przetwory rybne stanowią Dział 03 w sekcji I Zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego. Dział 03 - ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne dzielą się na następujące poddziały:

 0301

Ryby żywe

 0302

Ryby świeże lub schłodzone, z wyłączeniem filetów rybnych oraz pozostałego mięsa rybiego, objętych pozycją 0304

 0303

Ryby zamrożone, z wyłączeniem filetów rybnych oraz pozostałego mięsa rybiego, objętych pozycją 0304

 0304

Filety rybne i pozostałe mięso rybie (nawet rozdrobnione), świeże, schłodzone lub zamrożone

 0305

Ryby suszone, solone lub w solance; ryby wędzone niezależnie od tego, czy są poddane obróbce termicznej podczas procesu wędzenia; mąki, mączki i granulki, z ryb, nadające się do spożycia przez ludzi

 0306

Skorupiaki, nawet w skorupach, żywe, świeże, schłodzone, zamrożone, suszone, solone lub w solance; skorupiaki w skorupach, gotowane na parze lub w wodzie, nawet schłodzone, zamrożone, suszone, solone lub w solance; mąki, mączki i granulki, ze skorupiaków, nadające się do spożycia przez ludzi

 0307

Mięczaki, nawet w skorupach, żywe, świeże, schłodzone, zamrożone, suszone, solone lub w solance; bezkręgowce wodne, inne niż skorupiaki i mięczaki, żywe, świeże, schłodzone, zamrożone, suszone, solone lub w solance; mąki, mączki i granulki z bezkręgowców wodnych innych niż skorupiaki, nadające się do spożycia przez ludzi


Według przedstawionego podziału na grupy towarowe i opierając się na danych statystycznych zawartych w Rocznikach Statystycznych Handlu Zagranicznego zostanie przeprowadzona analiza polskiego handlu zagranicznego rybami i przetworami rybnymi w latach 1994-2005 zarówno po stronie importu jak i eksportu.
Wartość polskiego importu ryb i przetworów rybnych latach 1994-2004 charakteryzowała się tendencją wzrostową. W 1994 r. Polska zaimportowała ryb i przetworów rybnych za łączną kwotę 154815 tys. USD, w 2004 roku wartość importu wynosiła już 421420 tys. USD, czyli o ponad 172% więcej niż w roku bazowym. W badanym okresie najwyższa wartość importu ryb i przetworów rybnych miała miejsce w 2004 roku.
W 1994 roku największy udział w imporcie miały filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone – 58,84% importu ryb i przetworów rybnych oraz ryby zamrożone z wyjątkiem filetów – 27,14%. Najmniejszy udział importu stanowiły ryby żywe – 0,89% oraz ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów – 1,57% importu ryb i przetworów rybnych.
Wykres 1. Dynamika wartości importu ryb i przetworów rybnych (w tys. USD)
W całym okresie badawczym w wartości polskiego  importu ryb i przetworów rybnych najważniejszą pozycję stanowiła grupa towarowa 0304 - filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone, których wartość rocznego importu wahała się od 87212 tys. USD (1995 r.) do 207681 tys. USD (2004 r.). Udział tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynosił od 41,74% (1999 r.) do 58,84% (1994 r.). Drugą grupą o najwyższej wartości importu była grupa towarowa 0303 - ryby zamrożone z wyjątkiem filetów. Wartość rocznego importu oscylowała od 42010 tys. USD (1994 r.) do 113234 tys. USD (1998 r.), przy udziale tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynoszącym od 25,03% (2004 r.) do 42,67% (1997 r.).
W latach 1994-2004 w strukturze wartościowej polskiego importu ryb i przetworów rybnych najmniejszy udział miały grupa towarowa 0307 – mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. oraz grupa towarowa 0301 – ryby żywe. Wartość importu mięczaków, wodnych bezkręgowców żywych, zamrożonych, konserwowanych oraz mączki wynosiła od 861 tys. USD (1995 r.) do 2229 tys. USD (2004 r.), przy udziale w strukturze wartości polskiego importu ryb i przetworów rybnych od 0,48% (1999 r.) do 0,65% (2002 r.). Natomiast ryb żywych zaimportowano od 1377 tys. USD (1994 r.) do 5774 tys. USD (2003 r.), z udziałem w strukturze importu ryb i przetworów rybnych od 0,89% (1994 r.) do 1,79% (2003 r.).
Wykres 2. Struktura wartości importu ryb i przetworów rybnych (w tys. USD)
Największym wzrostem wartości w badanym okresie charakteryzowała się grupa towarowa 0302 – ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów oraz grupa towarowa 0301 – ryby żywe. W grupie towarowej 0306 – skorupiaki żywe, świeże, schłodzone, zamrożone, konserwowane lub mączki itp., widoczny jest ustabilizowany poziom dynamiki wartości import z małymi wahaniami w poszczególnych latach. Natomiast w grupie 0305 – ryby suszone, solone, wędzone, mączka rybna do jedzenia odnotowano znaczny spadek wartości importu w badanym okresie, przy udziale w strukturze importu ryb i przetworów rybnych od 0,29% (2004 r.) do 3,62% (1994)
Wolumen polskiego importu ryb i przetworów rybnych latach 1994-2004 charakteryzował się również tendencją wzrostową. W 1994 r. Polska zaimportowała  192481 ton ryb i przetworów rybnych. Największy udział w imporcie miały filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone – 50,80% importu ryb i przetworów rybnych oraz ryby zamrożone z wyjątkiem filetów – 41,22%.
Wykres 3. Dynamika wolumenu importu ryb i przetworów rybnych (w tonach)
W całym okresie badawczym w wolumenie polskiego  importu ryb i przetworów rybnych najważniejszą pozycję stanowiła grupa towarowa 0304 - filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone, których ilość rocznego importu wahała się od 96077,7 ton (2002 r.) do 12086,9 ton (2000 r.). Udział tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynosił od 43,18% (1999 r.) do 55,42% (2003 r.). Drugą grupą o najwyższej wartości importu była grupa towarowa 0303 - ryby zamrożone z wyjątkiem filetów. Wolumen rocznego importu oscylował od 64365,1 ton (2003 r.) do 125809,1 ton (1998 r.), przy udziale tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynoszącym od 30,68% (2003 r.) do 50,76% (1999 r.).
W latach 1994-2004 w strukturze wolumenu polskiego importu ryb i przetworów rybnych najmniejszy udział miały grupa towarowa 0307 – mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. oraz grupa towarowa 0301 – ryby żywe. Wielkość importu mięczaków, wodnych bezkręgowców żywych, zamrożonych, konserwowanych oraz mączki wynosiła od 389 ton (1999 r.) do 640,8 (2003 r.), przy udziale w strukturze wartości polskiego importu ryb i przetworów rybnych od 0,16% (2000 r.) do 0,38% (1994 r.). Natomiast ryb żywych zaimportowano od 1464 ton (1997 r.) do 3478,6 (2001 r.), z udziałem w strukturze importu ryb i przetworów rybnych od 0,64% (1997 r.) do 1,45% (2001 r.).
Wykres 4. Struktura wolumenu importu ryb i przetworów rybnych (w tonach)
Największym wzrostem wolumenu w badanym okresie charakteryzowała się grupa towarowa 0302 – ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów oraz grupa towarowa 0301 – ryby żywe. W grupie towarowej 0306 – skorupiaki żywe, świeże, schłodzone, zamrożone, konserwowane lub mączki itp., widoczny był ustabilizowany poziom dynamiki wolumenu import, jednakże był on zdecydowanie niższy niż w roku wyjściowym – 1994.  Natomiast w grupie 0305 – ryby suszone, solone, wędzone, mączka rybna o jedzenia odnotowano znaczny spadek wielkości importu w badanym okresie.
W 2004 roku Polska zaimportowała 225262 ton ryb i przetworów rybnych, czyli o prawie 11% więcej niż w roku 2003.
Wartość polskiego eksport ryb i przetworów rybnych latach 1994-2004 charakteryzowała się, podobnie jak wartość importu, tendencją wzrostową. W 1994 r. Polska wyeksportowała ryb i przetworów rybnych za łączną kwotę 66488 tys. USD. Największy udział w eksporcie miały ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów – 29,62% eksportu ryb i przetworów rybnych oraz filety i inne mięso z ryb świeżych, schłodzonych lub zamrożonych – 22,52%. Najmniejszy udział eksportu stanowiły skorupiaki żywe, świeże schłodzone, zamrożone, solone, gotowane, mączka do spożycia – 2,65% oraz ryby żywe – 6,82%.
Wykres 5. Dynamika wartości eksportu ryb i przetworów rybnych (w tys. USD)
W całym okresie badawczym w wartości polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych najważniejszą pozycję stanowiła grupa 0304 - filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone, których wartość rocznego eksportu wahała się od 14975 tys. USD (1994 r.) do 136014 tys. USD (2004 r.). Udział tej grupy w eksporcie ryb i przetworów rybnych wynosił od 22,52% (1994 r.) do 67,30% (1998 r.). Drugą grupą o najwyższej wartości eksportu była grupa 0305 - ryby suszone, solone, wędzone, mączka rybna do jedzenia. Wartość rocznego eksportu oscylowała od 12227 tys. USD (1994 r.) do 156709 tys. USD (2004 r.), przy udziale tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynoszącym od 10,85% (1998 r.) do 49,05% (2004 r.).
W latach 1994-2004 w strukturze wartościowej polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych najmniejszy udział miały grupa towarowa 0307 – mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. oraz grupa towarowa 0301 – ryby żywe. Wartość importu mięczaków, wodnych bezkręgowców żywych, zamrożonych, konserwowanych oraz mączki wynosiła od 557 tys. USD (2000 r.) do 6307 tys. USD (1994 r.), co stanowiło udział w strukturze wartości polskiego importu ryb i przetworów rybnych od 0,43% (2000 r.) do 9,49% (1994 r.).
Wykres 6. Struktura wartości eksportu ryb i przetworów rybnych (w tys. USD)
Największym wzrostem wartości w badanym okresie charakteryzowała się grupa towarowa 0304 – filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone oraz grupa towarowa 0305 – ryby suszone, solone, wędzone, mączka rybna do jedzenia. Natomiast w grupie 0307 – mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. odnotowano znaczny spadek wartości eksportu w badanym okresie od 6307 tys. USD (19994 r.) do 3318 tys. USD (2004 r.).
Wolumen polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych latach 1994-2004 utrzymywał się mniej więcej na jednakowym poziomie, poza latami 1995-1997, gdzie był widoczny wzrost ilościowy polskiego eksportu do 66377,2 ton (1997 r.). W 1994 r. Polska wyeksportowała 49188 ton ryb i przetworów rybnych. Największy udział w eksporcie miały ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów  – 22,87% eksportu ryb i przetworów rybnych oraz ryby zamrożone z wyjątkiem filetów – 17,47%. Najmniejszy udział importu stanowiły skorupiaki żywe, świeże schłodzone, zamrożone, solone, gotowane, mączka do spożycia – 1,22% oraz mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. – 2,98%.
Wykres 7. Dynamika wolumenu eksportu ryb i przetworów rybnych (w tonach)
W całym okresie badawczym w wolumenie polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych najważniejszą pozycję stanowiła grupa 0304 - filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone, których wartość rocznego eksportu wahała się od 5213 ton (1994 r.) do 28913,6 ton (1997 r.). Udział tej grupy w imporcie ryb i przetworów rybnych wynosił od 10,09% (1995 r.) do 52,47% (2003 r.). Drugą grupą o najwyższym wolumenie eksportu była grupa 0302 - ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów. Wartość rocznego eksportu oscylowała od 4016,7 ton (1998 r.) do 12990 ton (1996 r.), przy udziale tej grupy w eksporcie ryb i przetworów rybnych wynoszącym od 7,56% (2002 r.) do 22,87% (1994 r.).
W latach 1994-2004 w strukturze wolumenu polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych najmniejszy udział miały grupa towarowa 0301 – ryby żywe. Wielkość eksportu ryb żywych wynosiła od 340,3 (1992 r.) do 1051,1 (1997 r.), co stanowiło udział w strukturze wartości polskiego eksportu ryb i przetworów rybnych od 0,13% (2000 r.) do 0,46% (1997 r.).
Wykres 8. Struktura wolumenu eksportu ryb i przetworów rybnych (w tonach)
Największym wzrostem wolumenu eksportu w badanym okresie charakteryzowała się grupa towarowa 0304 – filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone. Natomiast w grupach towarowych 0302 – ryby świeże lub schłodzone z wyjątkiem filetów, w grupie    0303 – ryby zamrożone z wyjątkiem filetów, w grupie 0305 - ryby suszone, solone, wędzone, mączka rybna o jedzenia oraz w grupie 0307  – mięczaki, wodne bezkręgowce żywe, zamrożone, konserwowane oraz mączki itp. odnotowano w badanym okresie znaczny spadek wolumenu eksportu.
W 2004 roku Polska wyeksportowała 48723 ton ryb i przetworów rybnych, czyli o prawie 3% mniej niż w roku 2003.
W 2005 roku Polska zaimportowała 103470 ton ryb i przetworów rybnych za łączną kwotę 236503 tys. USD. Natomiast eksport ryb i przetworów rybnych wynosił 33479 ton na łączna kwotę 94281 tys. USD.  Z prezentowanych danych wynika, iż zarówno po stronie importu jak i eksportu ryb i przetworów rybnych nastąpił znaczny spadek ich wolumenu i wartości. Dane dotyczące importu i eksportu ryb i przetworów rybnych w 2005 roku zostaną dodatkowo zweryfikowane przy okazji publikacji kolejnych części opracowania.
Struktura gatunkowa polskiego importu i eksportu ryb zostanie przedstawiona w następnym materiale.

Literatura
1. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2005, Tab. 31 Import i eksport towarów według nomenklatury CN z wymienieniem krajów w 2004 roku, s. 354-347
2. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2004, Tab. 32 Import i eksport towarów według  nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 2003 roku, s.288-290
3. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2003, Tab. 33 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 2002 roku, s.310-312
4. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2002, Tab. 33 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 2001 roku, s.318-320
5. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2001, Tab. 31 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 2000 roku, s.308-310
6. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 2000, Tab. 31 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1999 roku, s.296-298
7. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 1999, Tab. 30 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1998 roku, s.288-290
8. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 1998, Tab. 31 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1997 roku, s.293-294
9. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 1997, Tab. 30 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1996 roku, s.278-280
10. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 1996, Tab. 28  Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1995 roku, s.328-330
11. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa 1996, Tab. 28  Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1995 roku, s.328-330
12. Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego, Warszawa  1995, Tab. 31 Import i eksport towarów według nomenklatury PCN z wymienieniem krajów w 1994 roku, s.345-347
13. www.stat.gov.pl/dane_spolgosp/ceny_handel_uslugi/obroty _towar/2005/01-06/importIpolr2005.xls
14. www.stat.gov.pl/dane_spolgosp/ceny_handel_uslugi/obroty _towar/2005/01-06/eksportIpolr2005.xls.

 


 

Pliki do pobrania:

wykres 1.doc 177kB
wykres 2.doc 184kB
wykres 3.doc 184kB
wykres 4.doc 184kB
wykres 5.doc 185kB
wykres 6.doc 186kB
wykres 7.doc 185kB
wykres 8.doc 157kB