Polski handel zagraniczny rybami i produktami rybnymi – tendencje i czynniki

Część I Znaczenie handlu rybami i przetworami rybnymi w wymianie handlowej Polski


Znaczenie importu ryb i przetworów rybnych w ogólnej wymianie handlowej Polski z zagranicą jest bardzo małe. W latach 1992-2004 udział grupy O3 - ryby i inne bezkręgowce wodne, wahał się od 0,42% (2000 r.) do 0,79% (1994 r.) w polskim imporcie ogółem. Natomiast znaczenie importu ryb i innych bezkręgowców w handlu zwierzętami żywymi i wyrobami pochodzenia zwierzęcego (I sekcja ) odgrywa już dużą rolę. Udział ryb i innych bezkręgowców w imporcie zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego wahał się od 9,08% (1994 r.) do 56,64% (2001 r.). Przy czym kolejnym najniższym udziałem importu ryb i innych bezkręgowców w imporcie sekcji I, był udział 21,02% w 1992 r. Tak więc import ryb i innych bezkręgowców stanowi ważny składnik polskiego importu zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego.
Wartość polskiego importu ryb i przetworów rybnych w badanym okresie wynosiła od 90147 tys. USD (1992 r.) do 430000 tys. USD (2004 r.). W całym okresie badawczym obserwowana jest tendencja wzrostowa (z drobnymi wahaniami) importu ryb i produktów rybnych. Do 1998 r. następował wzrost importu omawianej grupy do 298381 tys. USD. Natomiast w 1999 r. następuje lekkie załamanie importu ryb i innych bezkręgowców. Ponownej poprawie wzrostu ulega import ryb i innych bezkręgowców wodnych w 2001 r., wzrasta on do ponad 323035 tys. USD. i w kolejnych latach następuje jego wzrost (poza lekkim spadkiem w 2002 r.).
Import przetworów pochodzących z ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych odnotowywany jest również w grupie 16, wraz z przetworami z mięsa.   Udział importu przetworów z mięsa, ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych w ogólnym imporcie przetworów spożywczych  stanowi od 2,12% (lata 1995,1996) do 3,26% (2003 rok). W badanych latach zauważalne są wahania wielkości udziału importu grupy 16 w ogólnym imporcie przetworów spożywczych. Natomiast dynamika importu przetworów z mięsa, ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych charakteryzuje się tendencją rosnącą od ponad 104% (1993 r.) do ponad 332% (2004 r.). Tabela 1 i Wykres 1
Podobnie kształtuje się sytuacja w polskim eksporcie ryb i przetworów rybnych. Udział eksportu ryb i innych bezkręgowców w latach 1992-2004 wahał się od 0,24% (1993 r.) do 0,68% (1994 r.) w polskim eksporcie ogółem. Natomiast znaczenie eksportu ryb innych bezkręgowców w handlu zwierzętami żywymi i wyrobami pochodzenia zwierzęcego (I sekcja) odgrywało już dużą większą rolę niż w eksporcie ogółem. Udział ryb i innych bezkręgowców w eksporcie zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego wahał się od 5,95% (1993 r.) do 18,90% (1999 r.).
Eksport ryb i innych bezkręgowców w polskim eksporcie zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego odgrywa zdecydowanie mniejszą rolę niż polski import ryb i innych bezkręgowców w polskim imporcie zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego.
Wartość polskiego eksport ryb i innych bezkręgowców w badanym okresie wynosiła od 61266 tys. USD (1992 r.) do 321000 tys. USD (2004 r.). W całym okresie badawczym obserwowane są wahania eksportu ryb i innych bezkręgowców.
Eksport przetworów pochodzących z ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych odnotowywany jest również w grupie 16, wraz z przetworami z mięsa. Udział eksportu przetworów z mięsa, ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych w ogólnym imporcie przetworów spożywczych stanowi od 10,69% (2004 r.) do 26,74% (1998 r.). W badanych latach zauważalne są wahania wielkości udziału eksportu grupy 16 w ogólnym eksporcie przetworów spożywczych. Natomiast dynamika eksportu przetworów z mięsa, ryb lub innych skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych charakteryzowała się tendencją rosnącą do ponad 498% (1997 r). W kolejnych latach zauważalny był spadek eksportu w grupie 16 i od 2002 roku ponowny niewielki wzrost do ponad 353% (2004 r.).
W latach 1992-1996 wartość eksportu przetworów rybnych z Polski wg działu 1604 PCN – przetwory i konserwy rybne, kawior wynosiła od 13,1 mln USD (1992 r.) do 60,2 mln USD (1996 r.). Tabela 2
W podanych latach odnotowano tendencję wzrostową. Natomiast wartość eksportu wg działu 1605 PCN – skorupiaki, mięczaki i inne bezkręgowce wodne (przetwory lub konserwy) wynosiła od 10,7 mln USD (1993 r.) do 18,1 mln USD (1994 r.). Lata 1995 i 1996 charakteryzowały się spadkiem eksportu skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych do 11,4 mln USD (1996 rok). Wykres 2
Wnioski
1. Udział polskiego importu i eksportu ryb i innych bezkręgowców w polskim imporcie i eksporcie ogółem w latach 1992-2004 odgrywał niewielką rolę. Import stanowił do 0,79% import ogółem, a eksport do 0,68% eksportu ogółem.
2. Udział polskiego importu i eksportu ryb i innych bezkręgowców stanowił znaczący element w polskim imporcie i eksporcie zwierząt żywych i wyrobów pochodzenia zwierzęcego - sekcja I. Przy czym import ryb i innych bezkręgowców stanowił większy udział, do 56,64% w imporcie sekcji I, niż eksport ryb i innych bezkręgowców, do 18,90% w eksporcie sekcji I.
3. Dynamika importu i eksportu ryb i innych bezkręgowców charakteryzowała się tendencją wzrostową w całym badanym okresie (z drobnymi wahaniami w poszczególnych latach).
4. Udział importu przetworów z mięsa, ryb lub skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych w imporcie przetworów spożywczych był niewielki i wynosił do 3,26% w 2003 r. Natomiast eksport przetworów z mięsa, ryb lub skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych w eksporcie przetworów spożywczych stanowił już znacznie większą pozycję i dochodził do 26,74% w 1998 r.
Literatura:
1. Służba Celna Rzeczypospolitej Polskiej, Tabele środków, http://www.mf.gov.pl
2. Roczniki Statystyczne Handlu Zagranicznego za lata 1992-2005
3. T. Cieślewicz, Rola ryb i produktów rybnych w eksporcie artykułów rolno-spożywczych z Polski do Rosji, Oeconomica 37, Szczecin 1999, s, 29

 

 

Pliki do pobrania:

tabela 1.doc 105kB
tabela 2.doc 68kB
wykres 2cz1.doc 49kB