Polski handel zagraniczny rybami i produktami rybnymi – tendencje i czynniki

Część V Wysokość obciążeń celnych ryb i przetworów rybnych przed i po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej


Rozwiązanie porozumienia Polska-Norwegia dotyczącego bezcłowego importu ryb i przetworów rybnych i przyjęcie zasad wspólnotowego handlu z Norwegią wiązało się ze wzrostem stawek celnych na ryby i przetwory rybne importowane z Norwegii z dotychczasowego zerowego poziomu nawet do 25% (w zależności od okresu, gatunku ryby oraz stopnia jej przetworzenia).
Średnia stawka celna mająca zastosowanie do ryb i przetworów rybnych importowanych z państw EFTA, głownie z Norwegii, wzrosła z poziomu zerowego do średnio 6,2%. W liczbach bezwzględnych oznaczało to znaczne podrożenie ryb i produktów rybnych importowanych z Norwegii.  Przy imporcie z Norwegii do UE stawki celne dla surowców takich jak śledzie i makrele, które są podstawowymi gatunkami w polskim imporcie, wynoszą odpowiednio 15% i 20% z wyłączeniem okresu od 15 lutego do 15 czerwca, kiedy to nie ma żadnego cła na te produkty. Jednak możliwości importu w tym okresie ryb są prawie nierealne ze względu na ich niewielką podaż. Dla produktów przetworzonych stawki celne wynoszą od 20% do 25% przez cały rok. Połów śledzi i makreli oraz następujący w konsekwencji norweski eksport do Polski odbywa się więc w okresach, kiedy stawki celne są wysokie.
Poza barierą taryfową – cło, handlu zagranicznym mogą występować inne ograniczenia (pozataryfowe i parotaryfowe). Jednakże jedno z głównych postanowień ogólnej części Układu o EOG mówi, że kraje UE i EFTA odstępują od stosowania takich środków działania jak opłaty antydumpingowe i wyrównawcze. Protokół Nr 9 nie wyjaśnia jednak ostatecznie tej kwestii odnośnie do ryb i przetworów rybnych. Zgodnie z Protokołem Nr 9 strony Układu mają uczynić wszystko, by zapewnić odpowiednie warunki konkurencji, umożliwiające drugiej stronie Układu wstrzymanie się od działań antydumpingowych i wprowadzenia ceł ochronnych Jednak nie znaleziono rozwiązań dających pewność, że działania antydumpingowe nie zostaną podjęte przeciwko rybom i produktom rybnym z krajów EFTA.
Między innymi z tego powodu import norweskich świeżych i mrożonych łososi (również ważnego gatunku w strukturze polskiego importu) do UE reguluje odrębna bilateralna umowa łososiowa.
W umowie tej między innymi wyznaczona jest cena minimalna na łososia oraz plafony taryfowe na eksport norweskiego łososia do UE.
W imporcie ryb i produktów rybnych do Polski, rozwiązanie umowy z Norwegią i przyjęcie taryfy celnej UE, oznaczało wzrost stawek celnych na ryby i produkty rybne z Norwegii nawet do 25% w zależności od okresu, gatunku ryby oraz stopnia jej przetworzenia.
Ryby i produkty rybne w polskiej taryfie celnej stanowiły jedną z 21 sekcji. Tabela 1 prezentuje wysokość stawek celnych w latach 1992-2004. W kolumnach zestawiono stawki autonomiczne, stawki dla krajów UE oraz stawki celne dla krajów EFTA. Z danych zamieszczonych w tabeli 1 wyraźnie widać, w jakim stopniu ulegały zmniejszeniu stawki celne po podpisaniu i wejściu w życie porozumienia – strefy wolnego handlu Polska – kraje EFTA, w stosunku do ustanowionych stawek autonomicznych i stawek dla krajów UE.

Tabela 1 Wysokość obciążeń celnych w latach 1992-2004

   Wyszczególnienie                              

 Lata

 Stawki celne autonomiczne [%]

Stawki celne kraje UE [%]

Stawki celne kraje EFTA [%]

 I GRUPA 

 Ryby żywe

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004

10-20
10-80
10-80
5-40
5-40
5-40
5-40
5-20
5-40
5-40
5-40
5-20
5-40

10-20
10-80
10-80
5-40
5-40
5-40
5-40
0
0
5-40
3-27
3-27
0-13

10-20
10-80
0-30
0-24
0-6
0-12
0-6
0
0
0
0
0
0

II GRUPA

Ryby świeże lub chłodzone z wyjątkiem filetów rybnych oraz innego rodzaju rybiego mięsa

 1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004

5-25
10-50
10-50
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25 

5-25
10-50
10-50
5-25
5-25
5-25
5-25
0
0
5-25
3-17
3-17
0-8

5-25
10-50
0-15
0-12
0-9
0-6
0-10
0
0
0
0
0
0

 III GRUPA

Ryby mrożone z wyłączeniem filetów rybnych oraz innego rybiego mięsa

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004

 5-25
10-50
10-50
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25
5-25

5-25
10-50
10-50
5-25
5-25
5-25
5-25
0
0
5-25
3-17
3-17
0-8

5-25
10-50
0-15
0-12
0-12
0-6
0-3
0
0
0
0
0
0

 IV GRUPA

Filety rybne i inne mięso rybie, świeże chłodzone lub mrożone

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004

10-20
20-40
20-40
10-40
10-40
10-40
10-40
10-40
10-40
10-40
10-40
10-40
 10-40 

10-20
20-40
20-40
10-40
10-40
10-40
10-40
0
0
10-40
3-13
3-13
0-7

10-20
20-40
0-10
0-8
0-6
0-4
0-2
0
0
0
0
0
 0 

 V GRUPA

Ryby suszone, solone; ryby wędzone, mączki, grysiki
i granulki z ryb, nadające się do spożycia przez ludzi

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004

15-20
15-40
15-40
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20
10-20

 15-20
15-40
15-40
10-20
10-20
10-20
10-20
0
0
10-20
7-13
7-13
3-7

 15-20
15-40
0-10
0-8
0-6
0-4
0-2
0
0
0
0
0
0

 VI GRUPA

Skorupiaki w skorupkach lub bez żywe, świeże, chłodzone, mrożone suszone lub w solance; Skorupiaki w skorupkach gotowane na parze lub w wodzie, nawet chłodzone, mrożone, suszone, solone lub w solance; mączki, grysiki i granulki ze skorupiaków, nadające się do spożycia przez ludzi

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004


 30
30-60
30-60
30
30
30
30
30
30
30
30
30
30


30
30-60
30-60
30
30
30
30
0
0
10-30
20
20
5-10
 

 
30
30-60
0-20
0-16
0-12
0-8
0-4
0
0
0
0
0
0

 VII GRUPA

Mięczaki w skorupkach lub bez żywe, świeże, chłodzone, mrożone suszone, solone lub w solance; Wodne bezkręgowce inne niż skorupiaki i mięczaki żywe, świeże, chłodzone, mrożone suszone, solone lub w solance; mączki, grysiki i granulki z wodnych bezkręgowców innych niż skorupiaki i mięczaki, nadające się do spożycia przez ludzi

1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004


10-30
20-60
20-60
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30
10-30


10-30
20-60
20-60
10-30
10-30
10-30
10-30
0
0
10-30
7-20
7-20
3-10
 


10-30
20-60
0-20
0-16
0-12
0-8
0-4
0
0
0
0
0
0
 

Źródło: Polska Taryfa Celna 1992-2004

Literatura:
1. Kuzebski E. 2003. Analiza handlu rybami i produktami rybnymi po akcesji Polski do UE. Perspektywy zwiększenia wymiany handlowej [w: Warunki i zadania w zakresie handlu zagranicznego po akcesji Polski do Unii Europejskiej], Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Warszawa
2. Polska Taryfa celna 1992-2004
3. Regulacje prawne i uwarunkowania. 2004. Rynki Zagraniczne 122-123
4. www.amb-norwegia